1830 yılında Joseph Smith tarafından kurulan Mesih’in Kilisesi, günümüzde dünya çapında milyonlarca üyeye sahip olan geniş bir hareketin temelini attı. Ancak bu hareket, kurucusunun 1844’teki ölümünün ardından büyük bir ayrılık yaşadı. Bu ayrılıktan doğan iki büyük kilise var: Mesih’in Topluluğu (Community of Christ, eski adıyla RLDS) ve İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi (Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, LDS).
Peki, eski adıyla Yeniden Düzenlenmiş İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi (RLDS) olarak bilinen Mesih’in Topluluğu tam olarak nedir ve “İsa Mesih’in Son Zaman Azizleri Kilisesi” olarak da bilinen LDS Kilisesi’nden temel farkları nelerdir? BaşMelek olarak için bu iki önemli mezhebin tarihini, inançlarını ve yapılarını karşılaştıralım.
Mesih’in Topluluğu (Eski Adıyla RLDS Kilisesi) Nedir?
Mesih’in Topluluğu, Son Zaman Azizleri hareketinin ikinci en büyük grubudur.
Tarihsel Köken: Kilise, köklerini Joseph Smith’in 1830’da kurduğu orijinal kiliseye dayandırır. Kurucunun ölümünden sonra (1844), gruplar farklı liderleri takip etti. Bu kilise, Joseph Smith’in oğlu Joseph Smith III’ün 1860’ta liderliği üstlenmesiyle “Yeniden Düzenlenmiş” hareket olarak yeniden örgütlendi.
İsim Değişikliği: 1872’den 2001 yılına kadar resmî adı Yeniden Düzenlenmiş İsa Mesih’in Son Zaman Azizler Kilisesi (RLDS) idi. 2001 yılında, daha kapsayıcı ve küresel bir kimliği yansıtmak amacıyla adı Mesih’in Topluluğu olarak değiştirilmiştir.
Merkez: Merkezi Missouri, Independence’tadır.
Temel Odak: Günümüzde kilise, barış, adalet, kapsayıcılık ve insan onuruna odaklanmış ilerici bir teolojiye sahiptir. Kendilerini modern, Kutsal Kitap merkezli bir Hristiyan mezhebi olarak görmektedirler.
| Özellik | Mesih’in Topluluğu (RLDS) | LDS Kilisesi (Mormon) |
| Liderlik Mirası | Joseph Smith’in oğlu Joseph Smith III‘ü meşru halef olarak kabul eder. | Brigham Young‘ı meşru halef olarak kabul eder. |
| Çok Eşlilik (Poligami) | Asla kabul etmedi ve reddetti. Bu uygulama, ayrılmanın temel nedenlerinden biriydi. | 1890’a kadar Utah’ta uygulandı, daha sonra resmi olarak sonlandırıldı (Ancak bazı köktenci gruplar devam etmektedir). |
| Tapınak Uygulamaları | Tapınak uygulamaları ve kutsal giysiler yoktur. Utah’taki gibi gizli/özel ayinler (Endowment) uygulanmaz. | Vardır. Üyeler için özel tapınak ayinleri (Endowment, Mühürleme) ve kutsal giysiler önemlidir. |
| Ruhbanlık (Rahiplik) | Kadınlar da dahil olmak üzere tüm cinsiyetlere rahiplik (ruhanilik) yetkisi verir. | 1978 yılına kadar sadece beyaz erkeklere açıktı; günümüzde ise tüm ırklardan erkeklere açıktır, ancak kadınlara verilmez. |
| Kutsal Yazılar | Kutsal Kitap’ı ve Mormon Kitabı’nı kullanır, ancak Mormon Kitabı’nın yetkisine daha esnek yaklaşır. Vahiy ve kutsal yazıların günümüze de devam ettiğine inanılır. | Kutsal Kitap, Mormon Kitabı, Öğreti ve Antlaşmalar ve Pahalı İnci’yi eşit derecede kutsal yazı olarak kabul eder. |
| Tanrı Anlayışı | Daha geleneksel teslisçi bir Hristiyan teolojisine sahiptir. | Tanrı’nın ve İsa’nın fiziksel ve ayrı bedenlere sahip iki farklı yüceltilmiş varlık olduğu (fiziksel tanrılar) öğretilir. |
Mesih’in Topluluğu (RLDS) Mormon mudur? Teknik olarak, hem Mesih’in Topluluğu hem de LDS Kilisesi, Joseph Smith tarafından başlatılan “Son Zaman Azizleri” hareketine aittir. Ancak Mesih’in Topluluğu üyeleri, Utah merkezli LDS Kilisesi ile olan teolojik ve kültürel farklılıkları nedeniyle kendilerine “Mormon” denilmesinden genellikle kaçınırlar.
LDS Kilisesi neden Mormon olarak bilinir? LDS Kilisesi, inançlarının temel metinlerinden biri olan Mormon Kitabı nedeniyle bu adla anılmaktadır.