Christian Science (Hristiyan Bilimi) Nedir? İnanç, Şifa ve Merak Edilenler
Hristiyanlık şemsiyesi altındaki mezhepleri incelerken karşımıza çıkan en ilginç ve çoğu zaman en yanlış anlaşılan gruplardan biri Christian Science yani Hristiyan Bilimidir.
İsminde “Bilim” geçmesi veya ses benzerliği nedeniyle sık sık Tom Cruise ile özdeşleşen Scientology tarikatı ile karıştırılsa da, bu iki grubun birbiriyle hiçbir alakası yoktur. Peki, fiziksel hastalığın aslında bir “illüzyon” olduğuna inanan, tıbbı reddedip duayla iyileşmeyi savunan bu topluluk kimdir?
Bu yazımızda Christian Science’ın kökenlerine, Mary Baker Eddy’nin öğretilerine ve ana akım Hristiyanlıktan ayrılan radikal yönlerine mercek tutuyoruz.
Christian Science Nasıl Doğdu? Tarihsel Köken
Hareketin temelleri 19. yüzyılın sonlarında Amerika Birleşik Devletleri’nde atıldı. Kurucusu Mary Baker Eddy (1821–1910), hayatı boyunca kronik ağrılar ve hastalıklarla mücadele etmiş bir kadındı.
1866 yılında buzda kayıp düşerek omurgasından ciddi şekilde yaralanan Eddy, İncil’de İsa’nın şifa verdiği bölümleri (özellikle Matta 9:2) okurken aniden iyileştiğini iddia etti. Bu olay, onun için bir dönüm noktası oldu. Eddy, İsa Mesih’in şifa yönteminin arkasında ilahi bir “bilim” ve yasa olduğunu savundu.
1975’te başyapıtı olan “Science and Health with Key to the Scriptures” (Kutsal Yazıların Anahtarı ile Bilim ve Sağlık) kitabını yayımladı. Bu kitap, Christian Science inancında İncil ile birlikte temel kaynak olarak kabul edilir.
Temel İnanç: “Madde Bir İllüzyondur”
Christian Science teolojisini diğer tüm Hristiyan mezheplerinden ayıran en keskin nokta, maddeye bakış açısıdır. Onlara göre:
Tanrı her şeydir: Tanrı tamamen Ruh’tur ve İyidir.
Madde yoktur: Tanrı tamamen Ruh ise ve her yeri kaplıyorsa, madde (beden, hastalık, dünya) gerçek olamaz.
Hastalık bir yanılgıdır: Hastalık, günah ve hatta ölüm; Tanrı’dan kopuk, hatalı bir zihinsel durumun sonucudur. Bunlar fiziksel gerçekler değil, düzeltilmesi gereken “uyanıkken görülen rüyalar”dır.
Bu nedenle Christian Science inancında amaç, bedeni iyileştirmek değil, zihindeki bu yanlış inancı (hastalık fikrini) Tanrısal gerçekle değiştirmektir.
İbadet ve Yaşam Tarzı: Doktorsuz Şifa Mümkün mü?
Christian Science üyeleri, modern tıbbı, aşıları veya ilaçları genellikle reddederler (bunu yasaklamazlar ama tercih etmezler). Bunun yerine “Christian Science Practitioners” (Uygulayıcılar) adı verilen, özel eğitimli ruhsal rehberlerden yardım alırlar. Bu kişiler tıbbi müdahale yapmaz, sadece dua ve telkin yoluyla kişinin düşünce yapısını değiştirmeye yardımcı olur.
Kiliselerinde Papaz Yoktur
Christian Science kiliselerinde (Boston’daki Ana Kilise’ye bağlıdırlar) bildiğimiz anlamda vaaz veren rahipler veya pastörler yoktur. Bunun yerine, Pazar ibadetlerinde cemaatten seçilen iki “Okuyucu” (Reader), İncil’den ve Mary Baker Eddy’nin kitabından belirlenmiş pasajları yüksek sesle okur.
Ana Akım Hristiyanlıktan Farkları Nelerdir?
Her ne kadar İsa Mesih’i sevseler ve İncil okusalar da, İznik Konseyi inancına sahip Katolik, Ortodoks ve Protestanlar tarafından “sapkın” (heretical) veya “Hristiyanlık dışı” olarak görülürler. İşte temel farklar:
- Üçlü Birlik (Teslis): Geleneksel Baba-Oğul-Kutsal Ruh inancını reddederler. İsa’yı Tanrı olarak değil, Tanrı’nın oğlu ve “Yol Gösterici” olarak görürler.
- Günah ve Cehennem: Cehennemin fiziksel bir yer olduğuna inanmazlar. Cehennem, kişinin Tanrı’dan uzak olduğu zihinsel bir durumdur.
- İsa’nın Çarmıhtaki Ölümü: Ana akım Hristiyanlıkta İsa günahların bedelini ödemek için ölmüştür. Christian Science’a göre ise İsa, günahın ve ölümün gerçek olmadığını kanıtlamak için ölümü yenmiştir.
Christian Science ve Scientology Farkı
Bu, arama motorlarında en çok sorulan sorulardan biridir.
- Christian Science: 1800’lerde kurulan, İncil odaklı, İsa Mesih’i temel alan bir inançtır.
- Scientology: 1950’lerde L. Ron Hubbard (bir bilim kurgu yazarı) tarafından kurulan, uzaylılar, thetanlar ve e-metre gibi cihazlarla çalışan, Hristiyanlıkla ilgisi olmayan modern bir tarikattır.
İsim benzerliği dışında hiçbir ortak noktaları yoktur.
Sonuç: Spiritüel Bir İdealizm
Christian Science, dünyayı tamamen ruhsal bir gözlükle okumaya çalışan radikal bir idealizmdir. Tıbbı reddetmeleri nedeniyle zaman zaman çocuk ölümleriyle ilgili davalarla gündeme gelseler de, zihnin beden üzerindeki etkisine dair 150 yıl önce söyledikleri, bugün modern psikolojide farklı şekillerde tartışılmaya devam etmektedir.